آداب زیارت برای اولین بار
در روایت و منابع دینی آدابی برای زیارت امام حسین (ع) گفته شده است. تمام این آداب برای هر دفعه ای است که به زیارت امام حسین (ع) میروید و فرقی بین دفعه اول و دفعات بعدی نیست. میتوانید این آداب را در ادامه ببینید
آداب زیارت امام حسین (ع)
قبل از هرچیز باید بگویم هر کدام از آدابی که در زیارت امام حسین (ع) به آنها توصیه شده یک آثار و حکمت خاصی دارد. خوب است که فکر کنیم و حکمت هر کدام را به اندازه ای که میتوانیم درک کنیم. در ادامه به بیان آداب میپردازیم.
آنچه که ظاهرا مغز تمام این آداب است اتصال قلبی و حقیقی با امام حسین (ع) است. بدون این مسئله این آداب همه میشوند ادا. خیلی باید مراقب باشیم این آداب نشوند ادا و اصول! یا بهانه ای نشوند برای اینکه خدایی ناکرده پیش خودمان فکر کنیم حتی یک ذره که پس ما هم یک چیزی شدیم که این آداب را انجام میدهیم. انجام این آداب اگر بخواهد چنین نتیجهای بدهد، انجام ندادنشان خیلی با برکت تر است. خیلی خیلی با برکت تر!! تا خودمان را ذلیل و ضعیف و فقیر نبینیم راهی به سمت خدا و اهل بیت (ع) پیدا نمیشود.
آداب زیارت امام حسین (ع)
آداب قبل از حرکت به سمت کربلا
- حلالیت گرفتن از دیگران اگر کینه و کدورتی بین ما و آنها هست
- تسویه بدهکاریهایمان به دیگران
طبق حکم مراجع اگر زمان تحویل پول به طلبکار رسیده، باید طلب او داده شود. در غیر این صورت میتوانید بعد از سفر پول را پرداخت کنید.
- اطلاع دادن به خویشان و برادران ایمانی
- وصیت کردن
- انتخاب زمان و همسفر مناسب
- انجام اعمال توصیه شده پیش از خروج از خانه برای سفر کربلا
در اعمال زیارت امام حسین (ع) وارد شده که سه روز قبل از سفر روزه بگیرید، غسل کنید و یک دعا و ذکر را هم بخوانید.
- صدقه دادن
- استخاره و طلب خیر قبل از سفر
این عمل را به شخصه از یکی از علمای تهران دیده ام که ایشان استخاره میکردند قبل از سفر و تا زمانی که استخاره راه نمیداد حرکت نمیکردند.
- با خودمان خلوت کنیم و محاسبه کنیم
خیلی مهم است که پیش از سفر یا در حین سفر با خودمان کنار بیاییم. صادقانه ببینیم داریم چه میکنیم. واقعا داریم به سمت حقیقتی که خدای متعال آن را هدف از خلقت ما قرار داده حرکت میکنیم یا خدایی ناکرده روز به روز به سمت پستی حرکت میکنیم.
آداب بعد از خروج از منزل و در مسیر
- پرهیز از غذاهای لذیذ و بسنده کردن به غذاهای ساده
شنیدم جماعتی به زیارت امام حسین (عَلَيهِ السَّلَامُ) می روند، و با خود سفره هایی برمی دارند که در آن ها بزغاله های بریان و شیرینی ها هست، اگر به زیارت قبر پدران یا دوستان خود بروند قطعا این خوراکی ها را با خود برنمی دارند.
تواضع و فروتنی و خشوع در راه رفتن
درست است که ما قلبا اینگونه هستیم که: نوکری امام حسین (ع) افتخار ماست و خاکسار ایشانیم. اما نیاز است که باور به اعضا و جوارح ما هم برسد. یک نمونه آن هم این است که با غرور و تکبر راه نرویم. یعین اینطور نباشیم که خدایی ناکرده با طرز راه رفتنمان بخواهیم بگوییم که: من یه چیزی هستم. واقعیت این است که ما هیچ چیز نیستیم. همه ما رفتنی هستیم و آنچه که میماند حسین (ع) و خدای اوست.
- پیاده راه رفتن در زیارت امام حسین (ع) و پا برهنه راه رفتن
این کار هم درست مثل مورد قبلی ظاهرا برای بروز و ظهور تواضع انسان نزد امام خود است. هر قدر که میتوانید این مسیر را پیاده روی کنید.
- توجه به خواسته دیگران و درخواست ها
خیلی نزد خدا رفتار ناپسندی است که کسی به انسان رو بزند و انسان او را اجابت نکند. چه برسد که حالا آن فرد شیعه و در حرم یا اطراف حرم معصومین (ع) هم باشد. در اسلام آبروی مومن خیلی مهم است. کسی که به ما رو میزند آبروی خود را در دست گرفته است.
- همنشین خوبی بودن و کم سخن گفتن الا سخن به خیر
- خیلی مهم است که وقتی به زیارت امام (ع) اخلاق خودمان را اصلاح کنیم. سعی کنیم همنشین بهتری برای خانواده خود و اطرافیانمان باشیم. به آنها محبت و توجه کنیم.
- در عین حال هم باید مراقب باشیم که مشغول پرحرفی و گفتن حرف های بی فایده نشویم.
- یاد کردن زیاد خدای متعال
- پوشیدن جامه پاکیزه و غسل کردن قبل از ورود به حائر
- نماز بسیار و صلوات بر پیامبر (ص)
- دوری از حرام و از شبهه
- ترک خصومت و بسیار قسم خوردن
اگر با کسی مشکلی یا کینه ای داریم آن را کنار بگذاریم. دل باید برای زیارت امام آماده شود. حتی اگر حق با ما هم باشد این عداوت ها و دشمنیها ما را از فیض زیارت دور میکند
- احسان کردن به خادمان
- کمک کردن به فقرای اطراف حرم
آدابی که باید در حین زیارت به آنها توجه کنیم
- زیارت با حالت حزن و اندوه و ژولیدگی مو و غبار آلودگی و گرسنگی و تشنگی
این آداب در زیارت دیگر معصومین (ع) وجود ندارد. شاید علت توصیه به انجام این آداب برای امام حسین (ع) این باشد که ایشان را در این حالات شهید کردند.
- خواندن زیارتنامه ها و عمل کردن به دستورالعملها برای زیارت امام حسین (ع)
در مفایتح زیارتنامههای مختلفی برای زیارت امام حسین (ع) نقل شده. در هر زیارتنامه به جز متن اصلی زیارت گاها ادعیه و نمازهایی هم وجود دارد که یک مجموعه اعمال را تشکیل میدهد. به قدری که میتوانیم خوب است که به آنها پابند باشیم.
- خواندن زیارت جامعه کبیره
این زیارتنامه خیلی ویژه است. مفاهیم بلندی در آن است و هر بار که انسان این زیارتنامه را میخواند اگر با توجه و حضور قلب بخواند به لطف خدا شناخت جدیدی از حقیقت وجودی معصومین (ع) پیدا میکند.
- خواندن اذن دخول
اگر بخواهیم به اتاق یک انسان موجهی وارد شویم حتما در میزنیم واجازه میگیریم. طبعا وقتی به زیارت امام حسین (ع) میرویم که هر چه داریم از ایشان است، باید با اجازه وارد شویم. فقط خیلی مهم است که به این مفهوم توجه کنیم که به محضر چه بزرگی وارد میشویم.
- حرف زدن با امام
امام بهتر از هر رفیقی، صدای ما را میشنود. محبت سیدالشهدا (ع) از مادر به ما بیشتر محبت دارد. ما خیلی از اوقات فراموش میکنیم که آل الله چقدر به محبینشان توجه دارند. از بی معرفتی های ماست! شما که خوبید خودم را میگویم. خیلی مهم است که همانطوری که ایشان به ما توجه دارند، ما هم به ایشان توجه کنیم با ایشان حرف بزنیم درد دل کنیم، خواسته هایمان را از ایشان بخواهیم.
- با پای راست وارد حرم شوید و با پای چپ خارج شوید
- تکیه کردن بر ضریح و بوسیدن آن
- گذاشتن گونه راست و چپ به ضریح
- ایستادن در موقع خواندن زیارت
- خواندن نماز زیارت
- اگر در زمانی وارد حرم شدیم که وقت نماز داخل شده بود، اولویت با خواندن نماز است
- وداع کردن با امام
دعاهایی برای وداع با اهل بیت (ع) نقل شده است. خیلی خوب است در آخرین زیارتی که به حرم مشرف میشویم آنها را بخوانیم. بند بند دعای وداع مفاهیم و حال و هوای خاص خودش را دارد
- بعد از اینکه بهره کافی را از زیارت بردیم برگردیم و بیش از حد نمانیم
ظاهرا این ادب در زیارت بخاطر این است که عطش و میل زیارت در دل انسان زنده بماند.
- زیارت خلاصه در زمانی که حجم زوار زیاد است
رعایت حال دیگران خیلی مهم است. اینکه انسان بتواند خودبینی را کنار گذاشته و به دیگران توجه کند، خیلی در مسیر رشد انسان تاثیرگذار است. انسان هرچقدر بیشتر رشد میکند متواضع تر میشود و از خودبینی دورتر میشود.
هیچ کدام از این آداب واجب نیستند!
توجه داشته باشیم که هیچ کدام از این آداب واجب نیست. پس به قدری که ظرفیت داریم به آنها بپردازیم. زیاده روی در این اعمال برای انسان زدگی ایجاد میکند و حرکت انسان در مسیر بندگی را کند یا خدایی ناکرده متوقف میکند.
خیلی مهم است که در رعایت این آداب، شرایط را در نظر بگیریم
ممکن است خانواده یا اطرافیان ما نخواهند به همه این آداب پایبند باشند. این آداب واجب که نیست مستحب است! الویت با این است که تا حد امکان به نیازهای ایشان توجه کنیم و در انجام این آداب دیگران را خسته نکنیم. مثلا شاید ما دوست داشته باشیم چند ساعتی را تا حرم پیاده روی کنیم اما خانواده یا اطرافیان ما میلی به این کار نداشته باشند. قطعا اولویت با حال آنهاست.
